Een van de belangrijkste topics van de tweede kamer verkiezingen in Nederland? De miljarden bezuinigingen! Voor iedere stemmer in Nederland zijn er belangrijke vragen zoals: Hoeveel wordt er bespaard? Waar wordt het geld vandaan gehaald? Waar wordt absoluut niet op bezuinigd? Maar vooral hoe raken deze bezuinigingen mij?

Elke partij heeft wel een bepaalde post waar volgens hen niet op bezuinigd mag worden. Paradepaardjes zijn zoals altijd de zorg, de WW en de hypotheek rente aftrek. Niets mis mee natuurlijk, maar de miljarden die bezuinigt moeten worden moeten ergens vandaan komen. We kunnen niet ons kop in het zand steken en denken dat we zomaar een grote zak geld vinden. Het leven is geen sprookje.

Tegen over de posten waar niet op bezuinigd mag worden, vinden veel partijen dat het snijden in het ambtelijk apparaat één van de opties is om de benodigde miljarden bij elkaar te bezuinigen. Waarschijnlijk hebben ze daar groot gelijk in. Optimaliseren die processen en vooral effectief en efficiënt te werk gaan!  Maar op papier is dit zo eenvoudig te schrijven. In de praktijk is het echte veel lastiger om een verandering te realiseren die waarde toevoegt of in dit geval geld bespaard.

Een ding is vanzelfsprekend: als er bezuinigd gaat worden dan zullen de ambtenaren met minder mensen de zelfde hoeveelheid werk moeten gaan verzetten. Om deze verandering te kunnen faciliteren zal er extra druk komen te staan op de ICT diensten van de overheid. Immers een verhoging van de werkdruk en een verlaging van de werk capaciteit vereist meer onderlinge afstemming en communicatie. Laat ICT nu uitermate geschikt zijn voor het faciliteren van communicatie en onderlinge afstemming.

Naast deze extra druk zal de gebruikers organisatie meer en meer van haar ICT dienstverlener gaan vragen.  Maar in het kader van bezuinigen zullen de ICT diensten ook minder budget toebedeeld krijgen. Als CIO bij de overheid kom je dan uiteindelijk voor de uitdaging te staan. Hoe ga ik om met de groeiende vraag en het afnemend budget?

Mijn inziens is er nog een weg die naar Rome gaat.  Kan de overheid niet eenvoudiger direct besparen door huidige ICT projecten wat slimmer aan te pakken? Laten we eens gegevens bekijken. In 2007 kwam er een advies van de Algemene Rekenkamer uit waarin er lessen (en deel II) uit de ICT projecten van de overheid getrokken werden. Hier wordt in gesteld dat de totale uitgaven aan ICT door de overheid ongeveer 500 miljoen zouden zijn. De media in 2007 sprak echter over een uitgave van 18 miljard. Feit is dat per jaar de gegevens lastig in te schatten zijn omdat deze op zo veel vlakken verweven zijn met andere disciplines. De indirecte kosten van de in uitvoer zijnde projecten zijn lastig zichtbaar en daarom moeilijk toe te kennen aan ICT uitgaven.

Interessant is echter om te zien dat hetzelfde document een bijlage bevat waarin grootschalige ICT projecten opgesomd zijn.  Een optel som van de bedragen die hier vermeld zijn geef 7.766. Dit is echter wel  in miljoenen euro’s. Totale investering in deze projecten is dus 7.766.000.000. Dat is een bedrag waar we u tegen zeggen.

Nu moet ik deze cijfers relativeren. Veel projecten zijn niet 100% ict gerelateerde projecten. Tussen de 50 en 100% van het budget gaat per project naar ICT. Daarnaast hebben veel projecten doorlooptijden van meerdere jaren. Dus per jaar zullen de uitgaven lager uitvallen. Maar aan het eind van al deze projecten  zal dat immense bedrag van 7 Miljard wel zijn uitgegeven.

Het document van de Algemene Rekenkamer schrijft ook dat de media anno 2007 spraken over een verhouding van 30-50-20. Dit houdt in dat 30% van de ICT projecten faalt, 50% beland in een niet effectief midden gebied en 20% resulteert uiteindelijk in wat het zou moeten zijn. De Algemene Rekenkamer verwerpt deze indeling en gebruikt een recentere indeling van 15:50:35. Maar laten we de cijfers eens omzetten naar euro’s. Als we op puur specalutieve basis de 7.766.000.000 invullen in de verhouding dan wordt het beeld als volgt:

1.164.900.000 euro is weggegooid (15 %)

3.883.000.000 euro beland in een grijs gebied en levert niet wat het moet doen (50%)

2.718.100.000 euro levert value for money (35%)

Deze opsomming laat een schrikbarend hoog bedrag zien wat we weggooien zonder dat het ooit zijn RIO  bereikt.  Zie hier, een besparing van minstens 1,1 miljard euro zonder dat we daar veel ambtenaren voor moeten ontslaan. Misschien is de baan van MP toch iets voor mij?